Anasayfa / Sağlık / Talasemi hastalığı ve tedavisi

Talasemi hastalığı ve tedavisi

Halk arasında ‘Akdeniz Anemisi’ olarak bilinen Talasemi hastalığı, halen ülkemizde en sık görülen kalıtsal kan hastalığı. Türkiye’de 1 milyondan fazla kişi, hastalığı taşıdığından habersiz şekilde yaşıyor. Akdeniz Anemisi taşıyıcısı iki kişinin evlenmesi durumunda çocuklarının hastalıklı olma riski yüzde 25. Medical Park Bahçelievler Hastanesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Tunç Fışgın, Talasemi hastalığının bilinen tek kalıcı tedavi şeklinin kemik iliği nakli olduğunu belirterek, hastalıkla ilgili önemli bilgiler verdi.

Türkiye’de yaygın olarak görülen Akdeniz Anemisi hastalığını önleme ve teşhis etmede evlilik öncesi test yaptırmak hayati önem taşıyor. Evlenmiş Talasemili çiftler ise ancak genetik işlemlere başvurma şansına sahip olurlarsa sağlıklı bir çocuk dünyaya getirebiliyor. Prof. Dr. Tunç Fışgın da 10 Mayıs Dünya Talasemi Günü sebebiyle hastalık hakkında merak edilen konularda açıklamalar yaptı.

Talasemi nedir

Akdeniz anemisi (talasemi), kemik iliğinde kan üretiminin yapılamaması sonucu ilerleyen kansızlık, karaciğer-dalak büyüklüğü ile karakterize kalıtsal bir hastalıktır. Anne ve babada taşıyıcılık nedeni ile özellikle akraba evlilikleri sonrası gözlenir. Ülkemizde taşıyıcı sıklığı yüzde 2-4 civarındadır ve 5000’i aşkın Akdeniz anemisi (talasemi) hastası olduğu biliniyor.

Hastalığın belirtileri

Yaşamın ilk yılında saptanan solukluk, iştahsızlık, kansızlık, karaciğer ve dalak büyümesine bağlı karında şişme, demir tedavisine rağmen düzeltilemeyen kansızlık durumlarında Akdeniz Anemisi akla gelmelidir. Taşıyıcı anne ve babadan geçen genlerin bir araya gelmesi ile oluşan bu hastalıkta, kemik iliği kan yapamadığından yaşam kalitesini ve yaşam süresini etkileyen ağır bir kansızlık vardır. İleri dönemlerde yüz yapısı, kemiklerde değişiklikler meydana gelir ve cilt renginde artmış demir yüküne bağlı koyulaşma görülür. Hasta çocukların anne-babaları tarandığında taşıyıcı oldukları ortaya çıkar.

Daha çok hangi bölgelerde rastlanır

Ülkemizde Talasemi taşıyıcılık sıklığı yüzde 13’e kadar yükselmektedir. Antalya’da yüzde 13, Edirne’de yüzde 6.4, Urfa’da yüzde 6.4, Aydın’da yüzde 5.1, Antakya’da yüzde 4.6, İzmir’de yüzde 4.8, Muğla’da yüzde 4.5, İstanbul’da ise yüzde 4.5 oranında Talasemi görülür. Akdeniz, Ege ve Trakya bölgeleri taşıyıcılığın yüksek olduğu bölgelerdir.

Genetik danışmayla engellenebilir

Ülkemizin de içinde olduğu Akdeniz ülkelerinde önemli bir halk sağlığı sorunu olan hastalık, taşıyıcılarda herhangi bir belirti vermiyor. Ancak her ikisi de taşıyıcı olan kişilerin evliliğinden doğan çocuklarda görülme riski yüzde 25’e çıkıyor. Taşıyıcıların saptanması, genetik danışma ve doğum öncesi tanı konabilmesiyle engellenebilir bir hastalık olmasına rağmen, dünyada her yıl yüz binleri aşan Talasemi hastası doğuyor.

Tedavi yöntemleri nedir

Hastalara aylık aralıklar ile kan verilmesi ve ilaç kullanmaları gerekiyor. Bu nedenle hastalığın bilinen tek kalıcı tedavi şekli; kemik iliği naklidir. Son birkaç yıl öncesine kadar ancak ‘tam uyumlu aile içi vericisi’ olanlara kemik iliği nakli yapılabiliyorken, son dönemde Sağlık Bakanlığı’nın Kızılay ile ortak yürüttüğü TÜRKKÖK gönüllü verici hizmeti ve nakil işlemlerindeki yenilikler sonrası aile içi verici bulunamayanlara akraba dışı tam uyumlu vericilerden de başarı ile nakiller yapılabiliyoruz. Ülkemizde kemik iliği nakil tedavisi ile başarı oranlarımız yüzde 80’ler civarındadır. Bu nedenle gönüllü kemik iliği verici sayımızı daha da arttırmamız gerekmektedir. Ayrıca, gen tedavisi konusunda klinik araştırmalar devam etmektedir. Sonuçlar umut verici olup önümüzdeki yıllarda bu tedavi yönteminin kullanılması beklenmektedir.

Doku uyumlu bebek hasta kardeşi de kurtarıyor

Talasemili bir çocuğu olan aile, ikinci çocuğunu PGT yöntemiyle dünyaya getirirse; öncelikle embriyo ayıklama sayesinde sağlıklı bir çocuk sahibi oluyor. Ayrıca bebeği hem hastalıksız hem de iliği uyumlu olan embriyodan seçtiğimiz için; bu bebek dünyaya geldiğinde, aynı zamanda kardeşinin de hayatını kurtarıyor. Zira Talasemi’de hastalıksız bir yaşam için tek şans ilik nakli olabiliyor. Bunun için de doku grubu uygun kardeşi olması gerekiyor. Normal şartlarda kardeş ile doku grubu uygunluğu yüzde 20 şanstır. Ama PGT yönteminde doku uyumlu embriyoyu transfer ettiğimizden işi şansa bırakmamış oluyoruz.

Kimler genetik danışmanlık almalı

– Genetik hastalığa sahip çocuk veya çocukları bulan çiftler

– Daha önceki gebeliğinde, bebekte anomali saptanan çiftler

– Kalıtsal bir hastalığı olan veya taşıyıcı olan kişiler

– Bu kişilerin akrabaları

– Akraba evliliği yapan çiftler

– Tekrarlayan gebelik kayıpları olan çiftler

– İleri yaşlarda anne olanlar (37 yaş ve üzeri)

– Yapılan ultrason takibinde anomali saptanmış olan gebeler

– Birinci ya da ikinci tarama testinde risk artışı saptanmış gebeler

Taşıyıcılık hastalık değil

– Talasemi ve orak hücre anemisinde taşıyıcılar tamamen sağlıklıdır; özel bir kan testi olan Hemoglobin Elektroforezi yapılmadığı sürece, taşıyıcı olduklarını bilemezler.

– Taşıyıcılığın zeka ve fiziksel gelişim geriliği üzerine herhangi bir etkisi yoktur.

– Taşıyıcılarda diğer hastalıklara yakalanma riskinde artış olmaz.

– Taşıyıcılık zaman içerisinde hiçbir şekilde hastalığa dönüşmez veya yok olmaz.

– Taşıyıcılık yönünden tedavi gerektirmez.

Hakkında

Ek Kontrol

Vejetaryen beslenme kanserden koruyor

Çeşitli nedenlerle et, balık, kümes hayvanları tüketilmemesi vejetaryenlik olarak tanımlanıyor. Et tüketmemenin yanında ayrıca hayvanların ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir